ΕΡΩΤΗΣΗ:
Ο Mario Vitti σημειώνει ότι η ρεαλιστική ηθογραφική πεζογραφία του Παπαδιαμάντη
έπρεπε να αναζητήσει τρόπους γραφής που να υπηρετούν τη θεματογραφία της.
Ποιοι, κατά τη γνώμη σας ήταν αυτοί οι τρόποι γραφής;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:
Τα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη είναι ρεαλιστικά και ηθογραφικά. Αυτό ισχύει και
για το ΄Ονειρο στο Κύμα, παρόλα τα
ρομαντικά στοιχεία που εύκολα ανιχνεύονται σ’ αυτό, διότι ο συγγραφέας στο διήγημα προσεγγίζει
και απεικονίζει ρεαλιστικά τη ζωή των ανθρώπων του νησιού και ταυτόχρονα στιγματίζει
τις σκοτεινές της πλευρές και
καταγγέλλει το κοινωνικό κακό και την
αδικία.
Η ρεαλιστική όμως απεικόνιση
της ζωής δεν θα του επέτρεπε να εκφρσει το ερωτικό του όνειρο. Έτσι. όπως
σημειώνει ο Mario Vitti,
η ρεαλιστική ηθογραφική πεζογραφία του Παπαδιαμάντη έπρεπε να αναζητήσει
τρόπους γραφής που θα υπηρετούσαν το
θέμα του.
Αυτοί οι τρόποι είναι:
Αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο από έναν
δραματοποιημένο, αυτοδιηγητκό αφηγητή. Κατ' αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας προσδίδει
στο κείμενο προσωπικό / εξομολογητικό και δίνει αμεσότητα και ζωντάνια στην
αφήγηση.
Ζωηρότατες περιγραφές που αυξάνουν την συγκίνηση, γιατί
δίνουν στον αναγνώστη την αίσθηση του προσωπικού βιώματος, της αληθινής
ιστορίας που γράφεται από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή της.
Ποιητικότητα και διάχυτος
λυρισμός, που παρασέρνουν τον αναγνώστη στο όνειρο. Για παράδειγμα για να αποδώσει την ονειρική εικόνα της λουόμενης Μοσχούλας ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ποιητικά επίθετα (μελιχρόν, περιαργυρούν), μεταφορές (όλην την άπειρον οθόνην του
γαληνιώντος πελάγους, η ναυς των
ονείρων), παρομοιώσεις (ως ποταμός
από μαργαρίτας, τας λευκάς ως γάλα, ως πλέει ναυς μαγική), την τριμερή ασύνδετη παράταξη
λέξεων («ήτον απόλαυσις, όνειρον, θαύμα», «ήτο νηρηίς, νύμφη, σειρήν»). Στην
ποιητικότητα και την φυγή από την πραγματικότητα συντελεί επίσης η
χρονική αοριστία.
Χαλάρωση της αυστηρής καθαρεύουσας και ανάμειξή της με στοιχεία της δημοτικής και της
Σκιαθίτικης ντοπιολαλιάς.
Συμβολισμός. Το βοσκόπουλο συμβολίζει τον
«φυσικό» άνθρωπο, τον προπτωτικό άνθρωπο που έχει μια θαυμαστή ισορροπία
ανάμεσα στον υλικό κόσμο
και το σώμα του, το σώμα και την ψυχή του, την ψυχή του και το Θεό. Ζει σε ένα παραδεισένιο
περιβάλλον, σε οργανική και αρμονική σχέση με τη φύση. Όταν η ισορροπία ανατραπεί μοιραία θα έρθει η έκπτωση
από τον παράδεισο. Η φύση συμβολίζει, την απλότητα και την ελευθερία. Η Μοσχούλα την ομορφιά και τον ερωτισμό που δένουν αρμονικά
με την ομορφιά και τον ερωτισμό της φύσης.
